عوض نشد و از گردى و كره بودن آن كم نشد ، بر فرض آنچه جدا شده است به اصل خورشيد ناچيز باشد و آن خورشيد از كجا درست شد و بگفته ى مترلينگ و انشتين : ما قوّه ى جاذبه و برق را كشف كرده‌ايم اما نمىدانيم چيست و از كجا آمده است ؟ سوّم : موجبات و علل پيدايش پديده هاى جهان منحصر نيست به چند رشته وسائل و يا فرمولهاى فنّى كه بشر آن را پيدا كرده است . چهارم : براى ما روشن است كه پيدايش موجودات بواسطه ى رابطه ى علَّت و معلول است ، اگرچه ما آن را نتوانيم كشف كنيم . پنجم : اين مطلب قابل انكار نيست كه بشر وقتى عاجز مىشود از پيدا كردن علَّت يك چيز براى آن موجبى روحانى تصوّر مىكند كه نام آن ملك است اگر مفيد براى آدمى باشد و اگر بر خلاف مصلحت بود نام آن شيطان و جنّ است . اينك نتيجه ى اين مطالب و خلاصه ى اين مقدّمات چنين است : هيچ حادثه در عالم بىعلَّت نيست ، و علَّت همه ى آنها را ما نمىدانيم و سبب هر حادثه را كه نمىدانيم ملك و جنّ مىناميم ، پس به اين نتيجه رسيديم كه اختلاف در ملك نزاعى است لفظى ، يعنى : علل مخفى پديده هاى جهان باصطلاح حكما عقل ناميده مىشود . و باصطلاح طبيعى قواى مرموز مىتوان ناميد ، و به زبان شرع ملك ناميده مىشود ، و ليكن در قرآن علاوه بر لفظ ملك اسم خاصّ براى آن معيّن شده است . مثل : جبرئيل و ميكائيل و نيز بالهاى متعدّد به آنها نسبت داده شده است مثل « أُولِي أَجْنِحَةٍ مَثْنى وَثُلاثَ وَرُباعَ » و بحث در اين خصوصيّات بخواست خداوند در جاى مناسب خود انجام خواهد شد . 3 - پس از روشن شدن دو مطلب سابق مىگوئيم : اگر تصديق كرديم ملك يعنى قوّه ى مرموز طبيعت كه خداوند در تمام آفرينش ايجاد كرده است ، پس وعده و بشارت كومك ملائكه بمجاهدين اسلام يعنى تقويت نيروى ايمان و مقاومت آنها كه از كمى وسيله و زيادى دشمن ترس در دلهاشان توليد نشود و نااميد از خود نباشند